[Recap LMS 2026] Toạ đàm chuyên gia "Hợp đồng có điều khoản đối ứng – Tối ưu hóa giao kết hay gia tăng rủi ro pháp lý?"

Trong khuôn khổ Chuỗi sự kiện về Quản trị Pháp lý doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh 2026 (LMS 2026), tối ngày 20/8/2026, Tọa đàm chuyên gia “Hợp đồng có điều khoản đối ứng – Tối ưu hóa giao kết hay gia tăng rủi ro pháp lý?” do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh triển khai đã thu hút gần 150 đại biểu quan tâm, theo dõi trực tuyến.

Toạ đàm được điều phối bởi LS. Quách Minh Trí – Luật sư Thành viên Công ty Luật TNHH Quốc tế BMVN, Trọng tài viên VIAC cùng sự tham gia trao đổi của các diễn giả: LS. Bùi Văn Thành – Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới, Trọng tài viên VIAC, Hoà giải viên Trung tâm Hoà giải Việt Nam (VMC) và LS. Phạm Quốc Tuấn – Luật sư Điều hành Công ty Luật TNHH DIMAC, Trọng tài viên VIAC, Hoà giải viên VMC.

Mở đầu chương trình, LS. Quách Minh Trí đã có phần khái quát về phương thức ký đối ứng và điều khoản ký các bản đối ứng (counterpart clause) trong thực tiễn giao kết hợp đồng. Cách thức này đặc biệt hữu ích khi các bên ở những địa điểm khác nhau và không thể cùng ký trên một bản hợp đồng duy nhất. Tuy nhiên, ứng dụng của cách thức này vẫn dựa trên nguyên tắc tự do thoả thuận của các bên; do đó, trong thực tế, nếu đảm bảo các điều kiện về thoả thuận thì việc giao kết thông qua các bản đối ứng vẫn có thể được công nhận mà không cần điều khoản này trong hợp đồng.

Trên thực tế, việc ký kết với nhiều bản như trên có tương đối nhiều rủi ro. Chia sẻ thêm về vấn đề này, LS. Bùi Văn Thành làm rõ, do các bên không được yêu cầu ký vào cùng lúc trên cùng một bản hợp đồng, phương thức này dễ dẫn đến phát sinh tranh chấp về vấn đề thời điểm có hiệu lực của hợp đồng. Nếu hợp đồng không quy định rõ, các bên sẽ dễ có cách hiểu khác nhau về thời điểm bắt đầu quyền và nghĩa vụ, thời hạn thực hiện, thời hạn thông báo hoặc các mốc thời gian khác. 

Bên cạnh đó, LS. Phạm Quốc Tuấn cũng bổ sung, khi mỗi bên ký một bản hợp đồng riêng, rủi ro có thể phát sinh nếu các bên vô tình ký những phiên bản khác nhau hoặc có thay đổi nội dung mà bên còn lại không biết. Tình huống này càng phức tạp khi các bản đối ứng có điều khoản giải quyết tranh chấp khác nhau. Trong trường hợp đó, cần xác định trước hết liệu các bên đã thực sự thống nhất để hình thành một hợp đồng có hiệu lực hay chưa, đồng thời phải xem xét riêng hiệu lực và nội dung của thỏa thuận trọng tài theo nguyên tắc độc lập của thỏa thuận trọng tài.

Nhằm hạn chế tranh chấp khi sử dụng cơ chế ký đối ứng, các chuyên gia đưa ra nhiều khuyến nghị, trong đó lưu ý việc điều khoản đối ứng nên được thiết kế cụ thể, thông tin trao đổi về các bản hợp đồng nên được thông suốt giữa các bên; đồng thời, các bên có thể chỉ định sự tham gia của các bên trung lập (chuyên gia pháp lý, công nghệ…) trong vai trò nhân chứng, xác minh, kiểm tra và lưu trữ các bản hợp đồng. Ngoài ra, với kinh nghiệm thực tiễn, chuyên gia cũng lưu ý, doanh nghiệp nên trao đổi rõ ràng với đối tác nước ngoài khi thực hiện giao dịch theo phương thức ký đối ứng trên nhiều bản do có sự khác biệt trong thông lệ giao kết hợp đồng giữa các quốc gia.

Nhìn về thực tiễn, trong bối cảnh số hoá của hoạt động kinh doanh ngày nay, nhiều vấn đề về giấy tờ, thủ tục và việc luân chuyển bản ký đã được giảm thiểu đáng kể. Hiện có nhiều giải pháp kỹ thuật có thể hỗ trợ xác định và bảo đảm tính toàn vẹn của bản hợp đồng được các bên cùng ký; do đó, việc ký kết hợp đồng trên nền tảng số và sử dụng chữ ký điện tử, đặc biệt là chữ ký số, đang ngày càng cho thấy những ưu điểm về tính thuận tiện, tốc độ và khả năng kiểm soát quy trình ký kết. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có thể xem xét lại vai trò của điều khoản đối ứng trong hợp đồng và cách thức giao kết tối ưu nhất cho doanh nghiệp mình, cân đối với các yêu cầu về loại hình, lĩnh vực, hay yêu cầu pháp lý cụ thể cho hợp đồng và giao dịch của mình.

Sau các trao đổi chuyên môn, Tọa đàm được tiếp nối với phần hỏi – đáp, thảo luận và mở rộng thông tin giữa các chuyên gia và đại biểu tham dự. Thông qua việc giải đáp thắc mắc, các chuyên gia đã làm rõ hơn những thuận lợi và rủi ro pháp lý cần cân nhắc khi áp dụng cơ chế ký đối ứng, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết của việc lựa chọn phương thức giao kết phù hợp và chủ động kiểm soát quá trình thực hiện hợp đồng trong bối cảnh số hóa.

▶️ Xem lại chương trình tại đây: https://www.facebook.com/viac.vn/videos/2858951597831353